Yaşadığımız Finansal Krizin Nedeni

1 Star2 Stars3 Stars4 Stars5 Stars
(2 votes, average: 5.00 out of 5)
Loading...
Share

credit-crisis

Yaşamakta olduğumuz finansal krizin nedenini bundan önce belki bir çok yerde okudunuz. Bunlara bir de video eklendi. Ancak gerek anlatım tarzı gerekse de kullanılan görseller durumu çok daha rahat anlamamızı sağlıyor. Her ne kadar bir animasyon olsada anlatımın yüzeysel olmadığını önemle vurgulamak isterim.

Aslında herşey kağıt para diğer adıyla banknot ile bundan bikaç yüz yıl önce başladı. Banknot adı üstünde banka notu yani sahip olduğunuz altını bankaya verdiğinizde bankanın size verdiği bir belge idi. “Anlamı Benim bankada şu kadar altınım var” dı. Yani siz 1000 gr altın verip karşılığında bir kağıt parçası alıyordunuz. Örneğin Amerika da her eyalet’de farklı banknot basılıyordu. Bağımsızlık savaşının ardından Amerika ortak bir banknot formatı benimsedi ve adına Amerikan Doları dedi. Günümüzde de artık 10 kuruşa mal olan kağıt parçasına 10TL, 20TL, 100TL değer biçiyoruz.

Tarih’de ki bir diğer dönüm noktası 2. Dünya Savaşından sonra yaşandı; yine Amerika altının uluslar arası değer olmaktan çıkardı ve kendi insiyatifi ile para basacağını açıkladı. Bu yaklaşımın tüm dünyada uygulanması ile altın temel varlık değil yatırım aracına dönüştü. Ekonmik sistem para denilen varlık üzerinden işliyordu.

İlerleyen zaman içinde kurulan şirket halka açılmaya ve borsalar ortaya çıkmaya başladı. Halka açılım için şirketler hisse senedi denilen ve yine sizin belli miktar paranıza denk gelen yeni bir kağıt parçası ortaya çıktı. Bunu tahvil, bono, yatırım fonu vb geneline Menkul Kıymetler denen kağıt parçaları aldı. 

Bu varlıkların kombinasyonu ile portföy denilen kavramlara ulaşıldı. İş en sonunda bir adım daha ileri gitti; bu portföy kağıtları başka portföyler ile mix edilip yeni bir portföyler oluşturuldu ve bu da başka bir kağıt parçasına eşdeğer kılındı. Bu kağıt parçaları dolaşıma sunuldu; banka, yatırımcı, dev yatırımcı, kredi kullanıcısı vb

Peki kar, yani ekstra para nerden geliyor ? 1. Yine aynı kağıtların sistem içindeki rotasyonu ve satışından, 2. en baştaki reel varlığın değerindeki değişim. İşte problemde burdaydı; bu değer zincirinin en başında ki reel varlıklar (para, döviz, altın vb) değer kazanırsa ve kağıt parçaları sistemde durmaz sürekli haraket ederse zincirinin her tarafı mutluydu. Peki ya artık kağıdı satacak kimse bulunamazsa ? Zincirin en başında ki varlık değer kaybetmeye başlarsa ? ve Daha kötüsü, son soru ilk soruyu bacağından tutup dibe çekerse ?

İşte bu temeli bir kağıt parçası kadar zayıf olan ekonomik sistemin aşırı kar isteği ve açlık ile beslenmesi sonucu oluşan balon (karşılığı reel’de olmayan eknomik varlık) patladı.

(Bu konuda bilgi sahibi olan değerli okurlarımızın yaptığım yorum hakkında düzeltici veya ek firiklerini beyan etmelerini rica ederim.)


The Crisis of Credit Visualized from Jonathan Jarvis on Vimeo.

The Short and Simple Story of the Credit Crisis.

Share

Leave a Reply

Copy Protected by Chetan's WP-Copyprotect.